fbpx
2 grudnia 2022
Historia wulkanu Nisyros – ciekawostki geologiczno-geotermalne wysypy wulkanicznej Kos

Historia wulkanu Nisyros – ciekawostki geologiczno-geotermalne wysypy wulkanicznej Kos

Znajduje si臋 w po艂udniowo-wschodniej cz臋艣ci Egejskiego 艁uku Wulkanicznego, powsta艂 w epoce plioce艅sko-plejstoce艅skiej. Ca艂a wyspa jest stratowulkanem o sto偶kowatym kszta艂cie o powierzchni oko艂o 42 km2 i 艣rednicy podstawy oko艂o 8 km. Najbardziej charakterystyczn膮 cech膮 jest prawie okr膮g艂a kaldera o 艣rednicy 3,8 km i 艣redniej g艂臋boko艣ci 250 m, kt贸ra powsta艂a w centralnej cz臋艣ci wyspy co najmniej 24 000 lat temu, po intensywnej aktywno艣ci wybuchowej.

W porcie przed wyp艂yni臋ciem na wysp臋 Nisyros.

Wulkaniczna wyspa Nisyros

Od tego czasu aktywno艣膰 wulkaniczna pozostaje w fazie u艣pienia z wysok膮 aktywno艣ci膮 geodynamiczn膮 i du偶ym systemem hydrotermalnym wyra偶aj膮cym si臋 w 藕r贸d艂ach termalnych i fumarolach. Ostatnie erupcje hydrotermalne mia艂y miejsce w latach 1871-1873 i 1887, kt贸re pozostawi艂y po sobie du偶e dziury w postaci krater贸w wybuchowych.

Obecnie aktywno艣膰 powulkaniczna wulkanu jest kontynuowana w postaci gazowej emanacji z fumaroli o temperaturze 96-100 掳C, a tak偶e przejawia si臋 w kilku gor膮cych 藕r贸d艂ach wok贸艂 wyspy na poziomie morza, kt贸rych temperatura waha si臋 od 30 do 60 掳C, a najwa偶niejsze z nich znajduj膮 si臋 w Loutra, Pali i Avlaki.

Widok z g贸ry na krater wulkaniczny na wyspie Nisyros

Wewn膮trz kaldery znajduje si臋 dziesi臋膰 krater贸w hydrotermalnych, z kt贸rych najwi臋kszy i najbardziej imponuj膮cy na 艣wiecie jest krater Stefanos, kt贸ry ma okr膮g艂y kszta艂t i 艣rednic臋 oko艂o 300 m.

Aktywno艣膰 sejsmiczna jest scharakteryzowana jako umiarkowana do niskiej, odpowiednio pochodzenia tektonicznego i wulkanicznego. Jednak znaczne tektoniczne trz臋sienia ziemi w 1933 roku doprowadzi艂y do zniszczenia wioski Emborios.

Zej艣cie do krateru.

Okres niepokoj贸w sejsmicznych w latach 1996-1997 sk艂oni艂 mi臋dzynarodowy zesp贸艂 naukowc贸w zajmuj膮cych si臋 badaniem ziemi do rozpocz臋cia odpowiednich bada艅 i monitorowania wulkanu Nisyros, w tym obszaru wulkanicznego mi臋dzy wyspami Kos i Tilos, w ramach projektu GEOWARN EU. 

Geologia wulkanu Nisyros

Struktury wulkaniczno-tektoniczne stratowulkanu o wysoko艣ci 698 m n.p.m. wyznacza centralna, prawie okr膮g艂a kaldera o 艣rednicy 3,6 km i spadku 300-400 m jej stromych 艣cian. Ta dominuj膮ca cecha strukturalna jest przeci臋ta przez dwa sprz臋偶one g艂贸wne i trzy mniejsze systemy uskok贸w.

Przy kraterze.

Ze wzgl臋du na rzadko艣膰 wyst臋powania minera艂贸w zawieraj膮cych potas, takich jak sanidyn i biotyt, jak r贸wnie偶 z innych powod贸w petrologicznych i chemicznych, historia erupcji mo偶e by膰 oparta jedynie na wzgl臋dnych wiekach szczeg贸艂owej litostratygrafii trzydziestu dw贸ch mo偶liwych do mapowania jednostek erupcyjnych.

Na podstawie sukcesji erupcyjnych, stosunk贸w kontaktowych, osad贸w epiklastycznych i interkalowanych paleozoli dokonano zasadniczego podzia艂u na pi臋膰 cykli wulkanicznych.

Aktywno艣膰 wulkaniczna rozpocz臋艂a si臋 od p艂ytkich podmorskich law bazaltowo-esitowych, ewoluuj膮c do 艣rodowiska subaerialnego z lokalnymi jeziorami lacustrine. Podczas ewolucyjnego etapu stratowulkanicznego, bazaltowo-andezytowe i andezyty zosta艂y wyemitowane jako lawy i piroklastyki z kilku mniejszych sto偶k贸w, rozproszonych i skorupowych obejmuj膮cych po艂udniowe, zachodnie i p贸艂nocne stoki wyspy.

Jedna z klimatycznych uliczek na wyspie Nisyros.

„Z艂o偶one cykle stratowulkaniczne” zako艅czy艂y si臋 wysypem du偶ej kopu艂y dacytowej w p贸艂nocnej cz臋艣ci wyspy, kt贸ra wygenerowa艂a du偶e zapadni臋cie si臋 kopu艂y na p贸艂nocnych stokach do morza.聽Najm艂odsza du偶a wybuchowa erupcja ryolitowa nast膮pi艂a po nieznanym okresie z p贸艂nocnego centrum, pokrywaj膮c p贸艂nocne i wschodnie zbocza du偶ymi pok艂adami pumeksu i wywo艂uj膮c drugi etap zapadania si臋 kaldery.

Nast臋pnie, podczas „cyklu erupcyjnego po kalderze”, obfite wyp艂ywy magmy ryodacytycznej wype艂ni艂y zachodni膮 cz臋艣膰 kaldery du偶ymi kopu艂ami i przep艂ywami, kt贸re rozci膮gaj膮 si臋 w kierunku morza, na po艂udniowym zachodzie. Od tego czasu wulkan Nisyros pozostaje w stanie u艣pienia.聽

System hydrotermalny i aktywno艣膰 geotermalna

Aktywno艣膰 wulkanu Nisyros charakteryzuje si臋 du偶ymi niepokojami sejsmicznymi, wybuchami hydrotermalnymi, odgazowaniem poprzez aktywno艣膰 fumaroliczn膮 i rozproszonymi strukturami odgazowania.

Eksplozje hydrotermalne w dnie kaldery o nieznanym do niedawna wieku stworzy艂y z艂o偶ony zestaw przecinaj膮cych si臋 struktur kraterowych z wyra藕n膮 kontrol膮 strukturaln膮. Niskotemperaturowe 藕r贸d艂a termalne i fumarole wyst臋puj膮 wzd艂u偶 znanych i wnioskowanych system贸w szczelinowych i ich skrzy偶owa艅, 藕r贸d艂a preferencyjnie wzd艂u偶 wybrze偶a i fumarole w obr臋bie kaldery i jej hydrotermalnych krater贸w wybuchowych.

Ich sygnatury chemiczne i izotopowe odzwierciedlaj膮 separacj臋 faz i mieszanie w r贸偶nym stopniu ze sk艂adnikami magmowymi, hydrotermalnymi, meteorycznymi i wod膮 morsk膮. G艂臋boka gor膮ca solanka hydrotermalna z wod膮 morsk膮 i wp艂ywami magmowymi dostarcza p艂yn贸w termicznych i gaz贸w poprzez separacj臋 par do zestawu po艣rednich termicznych warstw wodono艣nych, kt贸re zosta艂y zbadane za pomoc膮 wierce艅.

Suszone o艣miorczniczki

P艂ytka niskotemperaturowa warstwa wodono艣na powstaje w wyniku kondensacji pary wodnej, a powstaj膮ce na powierzchni manifestacje emituj膮 gor膮ce mieszaniny parowo-gazowe o temperaturze dochodz膮cej do wrzenia. Powszechne, rozproszone odgazowanie CO2 艣wiadczy o przepuszczalnym charakterze systemu hydrotermalnego Nisyros, koncentruj膮c si臋 wzd艂u偶 system贸w uskok贸w.

Ostatnia aktywno艣膰 magmowa Nisyros, nawet je艣li o nieznanym wieku, jest uwa偶ana za stosunkowo star膮, na podstawie rozwa偶a艅 morfologicznych i braku historycznych erupcji magmowych.

Do艂膮cz do dyskusji