fbpx
2 grudnia 2022
Znane i nieznane fakty o Muzeum Pawiaka w Warszawie

Znane i nieznane fakty o Muzeum Pawiaka w Warszawie

Pytaj膮c przeci臋tnego Polaka o wi臋zienie Pawiaka, ka偶dy wska偶e na histori臋 „Rudego”, oraz wielu innych ludzi uwi臋zionych w trakcie聽II wojny 艣wiatowej. Ma艂o kto wie, 偶e to os艂awione wi臋zienie funkcjonowa艂o w Warszawie ju偶 w latach 30聽XIX wieku. Tragiczna historia聽II wojny 艣wiatowej, praktycznie wymaza艂a okres sprzed tej hekatomby Narodu Polskiego z pami臋ci wsp贸艂czesnego turysty, zwiedzaj膮cego zabytki Warszawy. A szkoda, bo obiekt ten skrywa ciekaw膮 histori臋 przedwojennego okresu.

Przed wej艣ciem do muzeum Pawiaka

Nieznani wi臋藕niowie Pawiaka

Cofaj膮c si臋 do okresu sprzed聽II wojny 艣wiatowej, do pocz膮tk贸w powstania tego wi臋zienia warto wiedzie膰 偶e mia艂o ono odci膮偶y膰 s艂awn膮 Cytadel臋 Warszawsk膮, i pierwsi wi臋藕niowie pojawili si臋 tutaj ju偶 po Powstaniu Styczniowym. Jednym z nich by艂 Romuald Traugutt polski genera艂 i ostatni dyktator Powstania Styczniowego. Innym uczestnikiem tego powstania, kt贸ry zosta艂 tak偶e osadzony na Pawiaku by艂 W艂adys艂aw Dani艂owski, kt贸ry podst臋pem zosta艂 zwabiony do kraju i uwi臋ziony przez carat na Pawiaku a potem zes艂any na Sybir

. Wielu dzia艂aczy i spo艂ecznik贸w walcz膮cych o polsko艣膰 zosta艂o osadzonych przez w艂adze carskie i wi臋zionych w tym budynku. Okres mi臋dzywojenny te偶 nie oszcz臋dzi艂 dzia艂aczy politycznych lewicowych, a tak偶e przeciwnik贸w Marsza艂ka Pi艂sudzkiego, kt贸rzy byli przetrzymywani w tym wi臋zieniu. Warto wspomnie膰 tutaj zab贸jc臋 Prezydenta Polski Gabriela Narutowicza niejakiego Eligiusza J贸zefa Niewiadomskiego. Eligiusz Niewiadomski przyzna艂 si臋 do zab贸jstwa i zosta艂 skazany na kar臋 艣mierci kt贸r膮 wykonano w styczniu 1923 roku, a w pogrzebie wzi臋艂o udzia艂 prawie 10 ty艣. ludzi.

Niemniej s艂awnymi osadzonymi byli dzia艂acze lewicowi, w osobach takich jak Feliks Dzier偶y艅ski znany jako krwawy Feliks czy R贸偶a Luksemburg. Ale najbardziej ponur膮 s艂aw臋 wi臋zienie to zdoby艂o w okresie od 1939 roku do 1944.

Pawiak – miejsce ka藕ni Polak贸w

Tragiczna historia okresu wojennego to nieustaj膮ce aresztowania i 艂apanki na terenie Warszawy. Okres聽II wojny 艣wiatowej zapisa艂 si臋 czarnymi literami zbrodni Niemieckiej na Narodzie Polskim. Wi臋zienie Pawiak upami臋tnia jedno z takich miejsc, przez kt贸re przewin臋艂o si臋 oko艂o 100 ty艣 os贸b z czego 37 ty艣 zosta艂o zamordowanych lub zakatowanych na 艣mier膰 w murach tego ponurego miejsca.

Wn臋trze muzeum Pawiaka

Od pierwszych dni, obiekt ten by艂 wykorzystywany do osadzenia wi臋藕ni贸w politycznych, kt贸rych torturowano w bestialski spos贸b nie oszcz臋dzaj膮c nawet kobiet w ci膮偶y. Historie jakie kr膮偶y艂y po Warszawie o bestialstwie Gestapo wobec wi臋藕ni贸w mrozi艂y krew w 偶y艂ach Warszawiak贸w, i doczeka艂y si臋 krwawych odwet贸w na oprawcach, a mury Warszawy pokry艂y si臋 napisami ” Pawiak pom艣cimy”.

W pomoc uwi臋zionym zaanga偶owa艂o si臋 polskie podziemie kt贸re organizowa艂o ucieczki, oraz pomoc medyczn膮 dla wi臋藕ni贸w. Najs艂ynniejsza ucieczka to w艂a艣nie ” Rudego” m艂odego Jana Bytnara cz艂onka Szarych Szereg贸w, kt贸rego uwolnili koledzy w s艂ynnej Akcji pod Arsena艂em. Niestety os艂awiona brutalno艣膰 gestapowc贸w doprowadzi艂a do ci臋偶kich uraz贸w i ”Rudego” nie uda艂o si臋 go uratowa膰.

Ta posta膰 to tylko jedna, z wielu tysi臋cy kt贸rzy oddali 偶ycie za koleg贸w, oraz nie z艂amali si臋 podczas 艣ledztwa. A trzeba zaznaczy膰 偶e gestapo torturowa艂o, dop贸ki wi臋zie艅 nie powiedzia艂 wszystkiego co wiedzia艂, a jak powiedzia艂 to czeka艂a go 艣mier膰.

Wi臋zienie Pawiak – wsp贸艂cze艣nie

Obiekt ten, to obowi膮zkowe miejsce zwiedzania, i oddania ho艂du pami臋ci pomordowanych Patriot贸w Polskich. Niestety do naszych czas贸w obiekt ten nie zachowa艂 si臋 w ca艂o艣ci. Pawiak podzieli艂 losy tysi臋cy zabytk贸w, pomnik贸w, dom贸w oraz ulic Warszawy i dnia 21 sierpnia 1944 roku zosta艂 wysadzony w powietrze.

W latach 50聽XX w postarano si臋 aby upami臋tni膰 to miejsce, a w roku 1965 otwarto Muzeum Wi臋zienia Pawiak. Obecnie mo偶na zwiedza膰 katownie, korytarz wi臋zienny oraz 5 cel odtworzonych z rysunk贸w oraz na podstawie relacji ocala艂ych 艣wiadk贸w. Kawa艂ek zachowanej oryginalnej bramy oraz drzewo, wi膮z szypu艂kowy to niemi 艣wiadkowie tej zbrodni.

Drzewo przetrwa艂o okupacj臋, ale w latach 80聽XX w niestety obumar艂o, ale Warszawiacy nie wyobra偶ali sobie tego miejsca bez tego symbolu i postanowiono odla膰 kopi臋 wi膮zu w br膮zie, wraz z naturalistycznym wygl膮dem kory oraz s臋k贸w. Natomiast autentyczne tabliczki z nazwiskami pomordowanych warto zobaczy膰 w Muzeum Wi臋zienia Pawiak.

Do艂膮cz do dyskusji